భారత్ మూడు స్వదేశీ ఏఐ మోడళ్లను ఆవిష్కరించింది.. ఇంటర్నెట్ లేకుండానే పనిచేసే సాంకేతికత

న్యూఢిల్లీ, 4 నవంబర్ 2026

కృత్రిమ మేధ (ఏఐ) రంగంలో స్వదేశీ సాంకేతిక సామర్థ్యాన్ని పెంచే దిశగా భారత్ మరో కీలక ముందడుగు వేసింది. కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని ఇండియా ఏఐ మిషన్ మూడు స్వదేశీ ఏఐ ఫౌండేషన్ మోడళ్లను విడుదల చేసింది. -1, 2, 5 పేర్లతో రూపొందించిన ఈ మోడళ్లు భారతీయ భాషలు, సైబర్ భద్రత, బ్యాంకింగ్, ప్రభుత్వ సేవలు వంటి రంగాల్లో ఉపయోగపడనున్నాయి.

కృత్రిమ మేధ (ఏఐ) రంగంలో స్వదేశీ సాంకేతిక సామర్థ్యాన్ని పెంచే దిశగా భారత్ మరో కీలక ముందడుగు వేసింది. కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని ఇండియా ఏఐ మిషన్ మూడు స్వదేశీ ఏఐ ఫౌండేషన్ మోడళ్లను విడుదల చేసింది. -1, 2, 5 పేర్లతో రూపొందించిన ఈ మోడళ్లు భారతీయ భాషలు, సైబర్ భద్రత, బ్యాంకింగ్, ప్రభుత్వ సేవలు వంటి రంగాల్లో ఉపయోగపడనున్నాయి.

22 భారతీయ భాషల్లో -1

బెంగళూరుకు చెందిన అభివృద్ధి చేసిన -1 మోడల్లో 26.3 బిలియన్ పారామీటర్లు ఉన్నాయి. సుమారు 7.5 ట్రిలియన్ టోకెన్లతో శిక్షణ పొందిన ఈ మోడల్ రాజ్యాంగంలోని 22 షెడ్యూల్డ్ భారతీయ భాషలతో పాటు ఇంగ్లిష్కు మద్దతు ఇస్తుంది. గణితం, కోడింగ్, తార్కిక విశ్లేషణ, క్లిష్టమైన పనులను నిర్వహించడం వంటి సామర్థ్యాలతో దీన్ని రూపొందించారు.

ఇంటర్నెట్ లేకుండానే మోడళ్లు

రూపొందించిన 2, 5 మోడళ్లు ఇంగ్లిష్తో పాటు 10 భారతీయ భాషలకు మద్దతు ఇస్తాయి. వీటిని ఓపెన్ సోర్స్ మోడళ్లుగా అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చారు. ప్రత్యేకంగా మొబైల్ ఫోన్లలోనూ ఇంటర్నెట్ లేదా క్లౌడ్ కనెక్షన్ లేకుండా పనిచేసేలా వీటిని రూపొందించారు.

ఈ మోడళ్లను రక్షణ, ప్రభుత్వ విభాగాలు, పరిశ్రమలు, విద్యా రంగాల్లో పత్రాల ఆధారిత సమాచార సేకరణ, ఆటోమేషన్, నాలెడ్జ్ రిట్రీవల్ వంటి అవసరాలకు వినియోగించవచ్చు. సున్నితమైన సమాచారాన్ని స్థానిక పరికరాల్లోనే ఉంచే అవకాశం ఉండటంతో డేటా గోప్యత, భద్రతకు కూడా ప్రాధాన్యం లభించనుంది.

దేశీయ ఏఐ అభివృద్ధికి ప్రోత్సాహం

ఈ మోడళ్ల అభివృద్ధికి ఎంపికైన సంస్థలకు ఇండియా ఏఐ మిషన్ ద్వారా సబ్సిడీతో కూడిన కంప్యూటింగ్ సదుపాయాలు, పరిశోధనకు ఆర్థిక సహకారం అందించారు. పరిశోధకులు, విద్యార్థులు, స్టార్టప్లు, ఆవిష్కర్తలకు ఈ మోడళ్లను వంటి వేదికల ద్వారా అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

విదేశీ ఏఐ సాంకేతికతపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తూ, భారతీయ భాషలు మరియు దేశ అవసరాలకు అనుగుణంగా స్వదేశీ ఏఐ వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేయడంలో ఈ ఆవిష్కరణలు కీలకంగా మారనున్నాయి.

భారత్ మూడు స్వదేశీ ఏఐ ఫౌండేషన్ మోడళ్లను విడుదల చేసింది: -1, 2, 5. -1 22 భారతీయ భాషలకు మద్దతిస్తుంది. మోడళ్లు ఇంటర్నెట్ లేకుండానే మొబైల్ ఫోన్లలో పనిచేస్తాయి. ఇవి సైబర్ భద్రత, బ్యాంకింగ్, ప్రభుత్వ సేవలు వంటి రంగాల్లో ఉపయోగపడతాయి.